I

Ծիծեռնակների և սարյակների շուտասելուկից

Թորգոմն արթնացավ: Դեռ արև չկար:

Հեռվում երկինքը շառագունել էր արևածագից`

Գծելով ծանոթ մի բնանկար:

Կաթնագույն մուժը, մացառների մեջ ծվեններ թողած,

Դանդաղ ցրվում էր այգուց ու բակից,

Լայն պատշգամբում ավելուկների հյուսերը կանաչ

Օրորվում էին մեղմիկ ու հանգիստ:

Բացվում էր օրը: Գյուղն արթնացել էր արևից առաջ:

Նոր թխած հացի բուրմունք էր գալիս:

Պարզորոշ լսվեց հորթուկին կանչող մի կովի բառաչ,

Մի բահ զրնգաց` զարնվելով քարին:

Թորգոմը նստեց: Ինչ-որ ծանրություն ճնշում էր հոգին,

Ծանրացած գլխում կարծես թե կար մեգ:

Այդպես է լինում հետևյալ օրը թունդ գինարբուքի:

Իսկ նա չէր խմել: Որտե՞ղ էր երեկ:

Եվ հիշեց հանկարծ, ու քունը փախավ: Վեր թռավ տեղից:

Արևն էր ելնում պռնկից լեռան:

Լեռնալանջերին թառած արտերը կանաչադեղին

Շեղեցին մի պահ մտքերը նրա:

Շուտով դեզերը շուրջպար կբռնեն արձակ կալերում

(Ոսկեվորվում են արտերը արդեն),

Վրա կհասնեն բերքահավաքի օրերը եռուն,

Մինչ շենքն ակումբի անավարտ է դեռ:

Եվ մոռանալով այն ծանրությունը, որ մի պահ առաջ

Ճնշում էր հոգին, ժպտաց ինքնագոհ:

Շքեզ շինության կամարները կոր և թևատարած

Ողորկ սյուները կապույտ երանգով:

Վերստին նրա սիրտը լցրեցին խնդությամբ այն տաք,

Որ լավ ծանոթ է սիրահարվածին:

Եվ նախագահի` Թորգոմի սրտով անցավ մի խայտանք,

Երբ աչքը ընկավ շենքի զանգվածին:

Ակումբ էր կոչվում, բայց իրականում պալատ էր շքեղ,

Սյունաշարավոր շրջանը նրա

Գյուղի կենտրոնում բազմել էր խրոխտ ու կամարագեղ,

Ինչպես նոր բլուր` բլուրի վրա:

… Երբ պատերազմը վերջացավ փառքով, երբ վերադարձան

Հաղթողներն իրենց տները նորից,

Ամեն գյուղի մեջ բարձրացավ մի սեգ Աղբյուր-հուշարձան`

Սրբատաշ բազալտ և կամ տուֆ քարից:

Թորգոմն էլ հայտնի իր սովորությամբ` կառուցել տվեց

Իր լավագույնը լավերի շարքում.

Ուրիշներինը մեկ ծորակ ուներ, իսկ սա ուներ` վեց,

Մեկ կամարի տեղ սա ուներ երկու:

Հետո շինության գովելի տենդը գյուղից գյուղ անցավ.

«Նոր ուղին» շինեց նոր գրասենյակ,

Ամբողջ մի տարի խոսք ու զրույցի առարկա դարձավ

«Կարմիր դրոշի» ակումբը մենակ:

Վարդաձորեցիք ետ չմնացին իրենց դրացուց.

Տանձուտն իր հերթին հետևեց նրան:

Ամեն մի կոլխոզ ճարտարությունն իր դրել էր ի ցույց:

Մրցման մեջ էին գյուղերն հարևան:

Սովետաշենը դեռ չէր երևում: Չգիտես ինչո՞ւ,

Դեռ դանդաղում էր Թորգոմը, լռում:

Սակայն շրջանում շատ լավ հայտնի էր, որ ամեն ինչում

Նա լավագույնն է լավի մեջ սիրում:

Նա սպասում էր համագյուղացի ճարտարապետին,

Որին և հայտնել բավականությամբ,

Թե կառուցելիք իր նոր ակումբը անպատճառ պիտի

Իր ձևով անշուշտ, ոչ թե մեծությամբ,

Խիստ նման լինի փառահեղ շենքին այն օպերայի,

Որ կառուցվել է մայրաքաղաքում:

Փոքրիկ մի Մասիս` նա պիտի ուղիղ Մասիսին նայի,

Միակը լինի ողջ շրջակայքում:

Նա պիտի բազմի գյուղի կենտրոնում, բլուրի վրա,

Իսկ հետագայում` ճարտագայթաձև

Լայն փողոցները պիտի գան հեռվից և հասնեն նրան`

Նոր գյուղին տալով մեծ անիվի ձև:

Գրասենյակը, դպրոցը, շենքը հիվանդանոցի

Ուրվագծում են արդեն հենց հիմա

Մոտավոր տեսքը գյուղի առաջին այն նոր փողոցի,

Որ և կասֆալտվի` քաղաքի նման:

Նորավարտ հսկա պահեստի շենքով սկիզբ է առնում

Երկրորդ փողոցը, որ արդեն, նայի՛ր,

Էլեկտրաղացով ու դարբնոցով է հիմա վերջանում

Եվ ձգտելու է այս օպերային…

Իսկ բնակելի տների շարքը կձգի հետո,

Կոլխոզը քիչ էլ երբ հարստանա:

Ամեն ինչ կլինի, ամեն ինչ, այո՛, միայն թե հերթով:

Նախ` այսպես պալատը պիտի վերջանա:

Խիստ նման լինի փառահեղ շենքին այն օպերայի,

Որ կառուցվել է մայրաքաղաքում:

Փոքրիկ մի Մասիս` նա պիտի ուղիղ Մասիսին նայի,

Միակը լինի ողջ շրջակայքում:

Նա պիտի բազմի գյուղի կենտրոնում, բլուրի վրա,

Իսկ հետագայում`ճառագայթաձև

Լայն փողոցները պիտի գան հեռվից և հասնեն նրան`

Նոր գյուղին տալով մեծ անիվի ձև:

Գրասենյակը, դպրոցը, շենքը հիվանդանոցի

Ուրվագծում են արդեն հենց հիմա

Մոտավոր տեսքը գյուղի առաջին այն նոր փողոցի,

Որ և կասֆալտվի` քաղաքի նման:

Նորավարտ հսկա պահեստի շենքով սկիզբ է առնում

Երկրորդ փողոցը, որ արդեն, նայի՛ր,

Էլեկտրաղացով ու դարբնոցով է հիմա վերջանում

Եվ ձգտելու է այս օպերային…

Իսկ բնակելի տների շարքը կձգվի հետո,

Կոլխոզը քիչ էլ երբ հարստանա:

Ամեն ինչ կլինի, ամեն ինչ, այո՛, միայն թե հերթով:

Նախ` այսպես պալատը պիտի վերջանա:

Իսկ այդ պալատը, թեկուզ անցել է մեկ ու կես տարի,

Դեռ նոր է միայն իր ձևն ստանում:

Շինանյութերով ծածկված բլուրի բարձր կատարին

Նրա մի հարկն է միայն բարձրանում:

Դե ստիպված ես բերքահավաքի եռուն շրջանում

Եվ բրիգադից շինարարական

Շատերին վերցնել, որ հնձի գնան, աշխատեն կալում`

Բրիգադներում դաշտավարական:

Վրա է հասնում ամառը նորից: Պետք է շտապել,

Որ սյունաշարը գոնե վերջանա…

Եվ «բարի լույս»-ը ստիպեց հանկարծ նրան սթափվել:

Աղջիկն էլ կանգնած Թորգոմի առաջ:

- Ինչպե՞ս ես, հայրի՛կ, ի՞նչ է պատահել, ինչ շա՜տ ես քնում, -

Վերհիշել տվեց ձայնը աղջըկա

Անցյալ գիշերվա վարչության նիստը, վեճի առարկան,

Եվ վիրավորված դառը վերհուշից`

Նա պատասխանեց.

-Շնորհակալ եմ, ընկեր Երազիկ,

Լավ ծեծից հետո միշտ լավ են քնում:

Եվ երեխայի խռովկան տեսքով, Թորգոմը դժգոհ

Բարձրադիր տնից ցած իջավ արագ:

Անփույթ սուլոցով անցնում էր հանդարտ շորորվող այգով

Ամառնամուտի զեփյուռը բարակ:

II→